Yazılar ve tavsiyeler

Osteoporoz! Bilmediğimiz cevaplar

Dr. Rodina Nestorova,
römatoloji uzmanı

Dr. Rodina Nestorova, römatoloji uzmanı
Bulgaristan Osteoporoz ve Osteoartroz Tıp Derneği Sekreteri

Osteoporoz nedir?
Osteoporoz en sık rastlanan hastalıklardan biridir. 1994 yılında DSÖ tarafından “kemiklerin yüksek kırılganlığı ve yüksek kırılma riskine sebep olan düşük kemik kitlesi ve kötüleşen kemik mikro yapısı ile karakterize edilen kemik iskeletinin ilerleyen sitem hastalığı” olarak tanımlanmıştır. Bu hasatlıkta dağılma sürecinin üstün geldiği kemik yapılanması ile kemik dağılması süreçleri arasında dengesizlik var. Böylece kemik ince, gevrek, kırılgan olur.
Osteoporoz hastalığının sebep olduğu ölüm ve ağır özürlülük oranı osteoporozun sosyal açıdan önemli kitlesel hastalık sayılmasına neden oldu. Böylece osteoporoz kalp-damar ve kanser hastalıkları ardından üçün önemli hastalık sayılıyor.
Dünyada 200 milyon kadın osteoproz hastasıdır. 50 yaşı üstü kadınların üçte biri ve erkeklerin beşte biri osteoporoz tehlikesi altında bulunuyor.
Tablo 1.


Osteoporoz hastalığının belirtileri nedir?
Kemik yoğunluğunun kaybı şikayetsiz geçtiği için osteoporoz “sesiz epidemi” diye adlandırılır. Ağrı, omurlarda mikro kırılma oluşmasından sonra ortaya çıkar. Durmakta yükselen yatmakta hafifleyen ağrı söz konusu. Henüz kemik kırılmaları olmayan hastaların % 40 oranının ortalama olarak yılda 170 günde kemiklerde ağrı hissettikleri tespit edilmiştir. Kalan % 60’ının ilk kırılma anına kadar hiçbir şikayeti yoktur.
İlk kırılma genellikle göğüs omurlarında veya kol kemiklerinde ortaya çıkıyor. Omurlar ve radius önkol kemiğinde kırıklar en sık rastlanır, femur boyun kırıkları ise en ağır kırıklarıdır genellikle. Omur kırıkları olan hastaların yaklaşık % 90’ının bütün yıl boyunca ağrıları var.

Osteoporoz risk etkenleri hangileridir?
Tablo. 2. Oteoporoz tahlillerinden geçirilmesi gereken insanları belirleyen etkenler

KMY ölçümü en azından bir büyük veya iki küçük riska etkeni olanlara tavsiye edilir.

Osteoporoz tahlili ne zaman yapılmalı?
1. Risk etkenlerine bakılmaksızın 65 yaşı üstü bütün kadınlar
2. Doğal menopozdan farklı olup en azından bir osteoporiz risk etkeni olan 65 yaşı altındaki bütün menopozlu kadınlar.
3. 70 yaşında ve 70 yaşı üstü erkekler.
4. Küçük travma nedeniyle kırıkları olan bütün yetişkinler.
5. ikincil osteoporoza yol açan hastalıkları olan bütün kişiler.
6. İkincil osteoporoza veya yükseltilmiş kemik kaybına yol açan glükokortikosteroit, supresyon dozlarında tiroit hormonları, çırpınma önleyici ilaçlar, hipnotik maddeler gibi ilaçlaro alan bütün kişiler.
7. Farmakolojik tedaviye başlamak niyetinde buluna bütün kadınlar.
8. Terapötik etkinin gözetimi amacı ile farmakolojik tedavide bulunan bütün kadınlar.
9. Yükseltilmiş kemik kaybı tespitinin tedavi uygulanması kararını kolaylaştıracağı tedavi edilmemiş kişiler.

Osteoporoz tedavisi ne zaman başlar ve ne kadar sürer?
Artık tespit edilen osteoporoz hastalığında zamanında uygun tedavi uygulanması gerekir. Bulgaristan’da artık kabul edilen çağdaş tedavi yöntemleri uygulanıyor. Osteoporoz tedavisi römatoloji veya endokrinoloji uzmanı tarafından belirlenir.
Osteoporoz tespitinde kalsiyum ve D vitamini kombinasyonunun tedaviye eklenmesi şarttır. D vitamini yetersizliği menopozlu kadınların % 60’ında ve kırıkları olan kadınların % 97’sinde izlenmektedir. Bu yüzden kalsiyum ve D vitamini kombinasyonunun ek olarak alınması gayet önemlidir. Kalsiyum ve D vitamini içermeyen tedavi daha az etkilidir.

Söyleşinin tam metni Medinfo dergisi, sayı 4/2010, yıl Х’da okunabilir.